Microwavenews over mobiel bellen en kanker

maandag, 30 januari 2006 - Categorie: Berichten Nederland

''Hoogste risico na 2000 tot 3000 uur bellen''

''Het risico op kanker vertoont hetzelfde patroon als bij asbest en tabak''.

Aan de lopende band verschijnen berichten dat mobiel bellen geen verhoging van het risico op hersentumoren met zich meebrengt. Via de media wordt het bericht 'alles veilig' verspreid, hoewel de onderzoekers gemiddeld een verdubbeling van de kans op kanker vinden (zoals acoustic neuroma en glioma), aan de zijde waar gebeld wordt, maar dan bij mensen die meer dan tien jaar regelmatig een mobiele telefoon gebruiken. Louis Slesin van Microwavenews heeft hier een artikel over geschreven. Het is te vinden op www.microwavenews.com

Is er een wachttijd van tien jaar voor kanker door mobiel bellen?

Duits Interphone onderzoek wijst op lange-termijn risico op hersentumor

Is het een waarschuwing of een statistische fout?

Die vraag wordt opgeroepen door een nieuw epidemiologisch onderzoek, waarvan de resultaten op 27 januari 2006 bekendgemaakt zijn. Het laat -opnieuw- zien dat na tien jaar gebruik van een mobiele telefoon de kans op bepaalde soorten tumoren mogelijk verdubbelt.

Een Duits onderzoeksteam, dat deel uitmaakt van het Interphone project, heeft 2,2 maal zoveel glioma (een soort hersentumor) gerapporteerd bij mensen die meer dan tien jaar een mobiele telefoon hebben gebruikt. Het resultaat is gebaseerd op kleine aantallen (12 patiënten en 11 controles) en is statistisch niet significant.

Toch, als dit wordt bevestigd, zou het de tweede soort kanker zijn die verbonden is aan lange-termijn gebruik van mobiele telefoons. Dezelfde drempel van tien jaar is gerapporteerd door twee Zweedse teams, voor acoustic neuroma, een tumor van de gehoorzenuw.

''Dit resultaat is zeer lastig te interpreteren'', aldus Joachim Schüz, de leider van het nieuwe Duitse onderzoek, in een telefonische interview met Microwavenews. ''Ik kan alleen maar zeggen dat het nog een open vraag is of er een risico op een tumor is na meer dan tien jaar gebruik.'' Schüz was verbonden aan de Johannes Gutenberg University in Mainz, Duitsland. Hij is nu hoofd van de afdeling statistiek van het Instituut voor Kanker Epidemiologie van de Deense Kanker Vereniging in Kopenhagen. Het verslag van het onderzoek verschijnt op 15 maart 2006 in het American Journal of Epidemiology, maar het is al te lezen op de website van dit tijdschrift.

Lennart Hardell van Örbero Universiteit in Zweden en Kjell Hansson Mild van het Nationaal Instituut voor Werk en Leven in Umea, Zweden, hebben eerder een verhoging van het risico op hersentumoren gemeld, na langdurig gebruik van de mobiele telefoon.

''Ik kan moeilijk geloven dat de resultaten van het Duitse onderzoek op een statistische fout berusten'', aldus Mild in een telefonisch interview. ''We hebben een analyse uitgevoerd van een grote hoeveelheid gevallen en na tien jaar is er een duidelijk waarneembaar risico op hersentumoren.'' Mild meldt het hoogste risico op een tumor bij mensen die 2000 tot 3000 uur gebeld hebben. Op een bijeenkomst van de Bioelectromagnetics Society afgelopen zomer in Dublin, zei Mild dat hij geen verhoogd risico vindt voor minder dan tien jaar.

Het Interphone project is een internationale inspanning om een mogelijk verband tussen kanker en mobiel telefoneren te onderzoeken. Dertien landen nemen deel. Het project wordt gecoördineerd door Elisabeth Cardis van het International Agency for Research on Cancer (IARC) in Lyon, Frankrijk. De Verenigde Staten doet niet mee.

Een aantal Interphone teams, ook die uit Denemarken, Zweden en Groot-Brittannië, hebben hun resultaten al bekendgemaakt. Een aantal suggereert een lange-termijn verhoging van het risico op kanker, maar het is nog controversieel en onzeker door methodologische discussie. Een groot probleem is dat de enorme toename van het mobiel bellen van de laatste jaren is, zodat er maar een handvol gevallen is van patiënten die tien jaar of meer hebben gebeld. Het rapport van het complete Interphone project verschijnt later dit jaar.

Op 20 januari 2006 maakte een Brits team de resultaten bekend, die ook lieten zien dat het hoogste risico op glioma te vinden was bij hen, die meer dan tien jaar hadden gebeld (dit is te vinden op de British Medical Journal website). De toename is relatief klein (20 procent) en niet statistisch significant, maar hij staat overeind omdat de andere odss ratios (OR's) allemaal lager dan 1 zijn. Als telefoons geen invloed hebben op de ontwikkeling van een timor, dan zouden alle OR's rond de 1 moeten liggen, evenveel erboven als eronder. Dan zou meer dan 1 meer risico betekenen en minder dan 1 minder tumoren.

Voor hersentumoren aan de zijde waar wordt gebeld is het risico in Groot-Brittannië 24 procent hoger dan verwacht, en dit keer is het resultaat statistisch significant. Het Britse team stelt dat het waarschijnlijk een artefact is, vanwege vooroordeel van de gebruikers. Patiënten zouden geneigd zijn zich de zijde van bellen aan de kant van de glioma te herinneren. Het geringere aantal tumoren aan de zijde van niet bellen zou in evenwicht zijn met de extra tumoren aan de zijde van wel bellen.

Maar, er is een andere mogelijkheid. De OR's kunnen kunstmatig laag zijn en het werkelijke risico zou hoger kunnen zijn dan is gepresenteerd.

Er zijn opmerkelijke parallellen tussen de Britse Interphone resultaten en die van het Zweedse Interphone onderzoek geleid door Maria Feychting van het Karolinsk Instituut in Stockholm. Feychting rapporteerde ook 'geen verhoogd risico', maar vond wel een toename van het aantal gliomas aan de zijde van bellen, van 60 tot 80 procent, niet significant, opnieuw na meer dan tien jaar blootstelling.

Net als in het Britse onderzoek, zijn de meeste van de OR's van Feychting lager dan 1. Sam Milham, een epidemioloog in Olympia, WA, Verenigde Staten, wees op deze scheve verhouding in een brief aan het American Journal of Epidemiology. Slechts vier van 136 OR's van waren boven de 1. Als men evenwicht brengt in de OR's, laten de gegevens duidelijk zien dat de zijde van bellen is gerelateerd aan de zijde van de tumor.

Net als Mild houdt Milham vol dat verhoging van het aantal tumoren pas kan volgen na tenminste tien jaar blootstelling. ''Je kunt een lange wachttijd verwachten voor flinke tumoren'', zei hij in gesprek met Microwavenews.

Zelfs het persbericht bij de publicatie van het Duitse onderzoek meldt dat het ''het meest plausibel'' is dat het grootste risico op glioma is gevonden bij de lange-termijn gebruikers. Het risico is nog hypothetisch, maar dit resultaat ''vraagt aandacht''.

Wat de tien jaar wachttijd waarschijnlijk maakt is dat de Zweedse Interphone groep ook een tien jaar wachttijd heeft gevonden voor acoustic neuroma. Het team van Hardell en Mild heeft een wat kortere wachttijd gevonden, hoewel het risico omhoog ging als meer werd gebeld.

Het risico vertoont hetzelfde patroon als bij bekende risico's op kanker zoals van tabak en asbest. In beide gevallen rapporteerden de epidemiologen geen statistisch significante toename van longkanker en mesothelioom, tot meer dan tien jaar blootstelling.

Het Duitse persbericht kopt echter ''Geen toename van het risico op hersentumoren door mobiele en draadloze telefoons''. Het is geen verrassing dat de media die het nieuws brengen allemaal schrijven, dat 'alles veilig' is en dat zij geen aandacht besteden aan de gevonden verhoging na tien jaar.



Lees verder in de categorie Berichten Nederland | Terug naar homepage | Lees de introductie